عصر پساپادزی

مطلب زیر را از وبلاگ microbiologybytes ترجمه کرده‌ام. پادکست متن انگلیسی این مطلب و بسیار از یادداشتها دیگر نویسنده آن، دکتر الن کن، قابل شنیدن و داونلود است که برای علاقمندان به یادگیری زبان انگلیسی عمومی و تخصصی جالب خواهد بود:
ما در حال ورود به عصر پساپادزی ( ترجمه من از عبارت پست آنتی‌بیوتیک Post-Antibiotic) هستیم؛ دوره‌ای که آنتی‌بیوتیک‌ها با مقاوم شدن در برابر داروهای مفید، در حال از دست دادن تاثیر افسانه‌ایشان هستند. علم پزشکی نومیدانه در نیاز به درمان‌های جایگزین برای بیماری‌های عفونی به سر می‌برد. در این گیرودار، ترکیبات ضدمیکروبی طبیعی بطور بالقوه چشم‌انداز جذابی را به دست می‌دهند.
پپتیدها (زنجیره‌های کوتاه اسیدهای آمینه) با اثرات ضدمیکروبی بخشی از ایمنی ذاتی تقریباً همه موجودات زنده هستند و آنها را در برابر عفونت و رقابت محافظت می‌کنند. این شامل باکتریها، گیاهان و همه جانوران از پست‌ترین آنها تا عالی‌ترین آنها یعنی پستانداران می‌گردد. در نتیجه، تنوع چشمگیری از پپتیدهای آنتی‌بیوتیک ، هم از نظر ساختار و هم از نظر عملکرد، وجود دارد. پپتیدها می‌توانند بر علیه باکتری‌ها، ویروس‌ها، قارچها یا سایر انواع میکروارگانیسم‌ها موثر باشند.
پپتیدهای آنتی‌بیوتیک نوعاً به طول ۱۲ تا ۵۰ اسید آمینه هستند. اگر چه آنها از نظر ساختار بسیار متفاوت هستند، اما بیشتر آنها دارای دو یا چند بنیان مثبت مانند آرژنین، لیزین یا هیستیدین و معمولاً بیش از ۵۰ درصد اسیدهای آمینه هیدروفوبیک هستند. این پپتیدها اثر آنتی‌بیوتیکی خود را به طرق مختلف از جمله نفوذپذیرکردن غشاء و تداخل در متابولیسم با هدف قراردادن اجزاء سیتوپلاسمی خاصی اعمال می‌کنند. در بسیاری از موارد این فعالیت آنتی‌بیوتیکی با آزمایشه‌های زیست‌سنجی Bioassay شناسایی می‌شود و مکانسم واقعی کشتن ناشناخته است.
علاوه بر کشتن میکروارگانیسم‌ها بطور مستقیم، این پپتیدها با سیستم ایمنی نیز واکنش می‌دهند. اگرچه بدون شک این ویژگی آنها، یک خاصیت بیولوژیکی باارزش است اما از نقطه نظر جایگزینی آنتی‌بیوتیک‌ها، جالب‌ترین آنها، پپتیدهای دارای اثر باکتری‌کشی مستقیم هستند. از هیجان‌انگیزترین نکات درباره پپتیدهای آنتی‌بیوتیک آن است که آنها بر عکس آنتی‌بیوتیک‌های متعارف، عموماً طیف اثر گسترده‌ای دارند و ظاهراً بر علیه آنها مقاومت ایجاد نمی‌شود. دلیل این مسئله هم تا حدی این است که آنها بیشتر باکترییوسایدال هستند تا باکتریواستاتیک و به زمان تماس کوتاهی برای کشتن نیاز دارند. به عبارت دیگر ارگانیسم‌ها که با غلظت‌های موثر این ترکیبات مواجه می‌شوند، معمولا ً قبل از آنکه فرصتی برای ایجاد مقاومت پیدا کنند، کشته می‌شوند.
در نتیجه، در سالهای اخیر علاقه زیادی برای جستجو و شناسایی این مواد وجود داشته است. ANTIMIC یک دیتابیس مربوط به سکانس‌های ضدمیکروبی، دارای حدود ۲۰۰۰ توالی پپتیدی با نوعی اثر آنتی‌بیوتیکی است. تعداد قابل‌توجهی از پپتیدها در کارآزمایی‌های بالینی در دست بررسی هستند، اگرچه هیچکدام هنوز به مرحله کاربرد همگانی نرسیده‌اند.
همانند بسیار از موجودات پست، پوست دوزیستان منبعی غنی از اینگونه پپتیدهاست. چندین ملکول در این رابطه کشف شده‌اند که در محافظت و بقای دوریستان در برابر عفونت‌ها در سوپی از پاتوژن‌های بالقوه نقش دارند. مثالی در این زمینه گزارش اخیر رنالکسین ranalexin، پپتیدی با ۲۰ اسید آمینه است که از پوست نوعی قورباغه آمریکایی جدا شده است برای درمان استافیلوکوک ارئوس مقاوم به آنتی‌بیوتیک بکار رفته است. این پپتیدها علاوه بر اینکه به صورت داروهای آنتی‌بیوتیک‌ طبیعی استفاده می‌شوند، به عنوان الگوهایی برای طراحی مواد ضدمیکروبی سنتتیک هم کاربرد دارند.
چون این پپتیدها ملکولهای کاملاً موثر و قدرتمندی هستند لذا در میزبانهای طبیعی‌شان به مقدار بسیار ناچیزی وجود دارند. در نتیجه خالص‌سازی مقدار کافی آنها، حتی برای آنالیز، تا چه برسد به کاربرد بالینی گسترده، معمولاً دشوار است. با آشکار شدن اهمیت بالقوه بالینی آنها، توجه زیادی به روشهای تولید بهتر همچون سیستمهای بیان میکروبی هترولوگ شده است. این سیستم‌ها امکان تولید این مواد را در مقادیر سودآور با ارگانیسم‌های راحتی چون اشرشیا کلی را فراهم می‌آورند. امید است این مواد طبیعی و مشتقات صناعی آنها قادر باشند ما را در جنگ بر علیه عوامل مزاحم مقاوم به آنتی‌بیوتیک‌ها یاری دهند.

نوشتن دیدگاه اردیبهشت ۱۸, ۱۳۸۶

کشف مکانیسم مقاومت دارویی در لیشمانیا

محققان هندی مکانیسم مقاومت دارویی انگل‌ لیشمانیا، عامل بیماری لیشمانیازیس احشایی یا کالاآزار، را شناسایی کرد‌ه‌اند. مقاومت لیشمانیا دنوانی به داروی سدیم اسیبوگلوکونات ( با نام تجاری پنتوستام)، داروی معمول برای درمان بیماری، در هند بسیار گسترده است. محققان دریافتند که در سلولِ انگل‌های مقاوم، غلظت تیول‌ها- ترکیبات حاوی گوگردـ افزایش می‌یابد. آنها همچنین آنزیم تریپانوتیون ردوکتاز و نیز ژن MRPA را در انگل‌های مقاوم شناسایی کردند. این سه فاکتور موجب افزایش برداشت و حذف دارو از داخل سلول انگل و در نتیجه، مقاومت دارویی می‌گردد. بر اساس آمار سازمان جهانی بهداشت، حدود ۵۰ درصد موارد بیماری لیشمانیازیس احشایی فقط در هند رخ می‌هد. بنگلادش، نپال و سودان از دیگر مناطق عمده این بیماری در جهان هستند. در بیشتر مناطق روستایی بیهار، مقاومت دارویی آنقدر بالاست که این دارو، حتی با دوزی ۶-۸ برابر دوز معمول، تنها می‌تواند یک سوم از بیماران را بطور موثر درمان کند. با توجه به اینکه لیشمانیازیس احشایی عمدتاً افراد فقیر را مبتلا می‌کند، از این رو علیرغم ظهور چندین داروی جدید، پنتوستام به خاطر قیمت پایین در درمان بیماری اهمیت زیادی دارد. این محققان به مهار مقاومت دارویی امیدوارند. آنزیم گلوتاتیون ردوکتاز در افزایش غلظت تیول‌ها در سلول‌ها نقش اساسی دارد و لذا می‌توان از یک مهارکننده این آنزیم برای کاهش سطح تیول و در نتیجه مهار مقاومت دارویی استفاده کرد. آزمایش این مهارکننده‌ها روی انگل لیشمانیا قدم بعدی در این زمینه است. این مطالعه در شماره آوریل مجله پزشکی گرمسیری و بهداشت آمریکا منتشر شده است. منبع

نوشتن دیدگاه اردیبهشت ۱۷, ۱۳۸۶

جهان در آستانه ریشه‌کنی دومین بیماری انسانی

بنا بر گزارش سازمان جهانی بهداشت که سه روز قبل منتشر شده است، جهان یک گام دیگر به ریشه کنی بیماری باستانی اما مورد غفلت دراکونکولیازیس (همان کرم گینه یا پیوک) نزدیک‌تر شده است. کیسیون بین‌المللی تایید ریشه‌کنی دراکونکولیازیس ، ۱۲ کشور دیگر را عاری از این بیماری اعلام کرده است. اگر این پیشرفت با همین روند ادامه یابد،‌ انتظار می‌رود ظرف کمتر از ۲ سال، کرم پیوک دومین بیماری انسانی باشد که بعد از بیماری آبله از سطح جهان محو خواهد شد. در اوایل دهه ۱۹۸۰ حدود ۳ میلیون نفر در بیش از ۲۰ کشور به دراکونکولیازیس یا بیماری کرم گینه GWD مبتلا بودند. امروزه این رقم بصورت چشمگیری تا حد ۲۵ هزار نفر در ۹ کشور کاهش یافته است. کمیسیون فوق‌الذکر در سال ۱۹۹۵ ایجاد شده است و تاکنون ۱۸۰ کشور را به عنوان کشورهای عاری از بیماری تایید کرده است. این کمیسیون سال ۲۰۰۹ را سال هدف برای ریشه‌کنی جهانی این بیماری اعلام کرده است.
این بیماری باستانی در مومیایی‌های مصر یافت شده است. آن را همان مار آتشینی دانسته‌اند که در متون مصر باستان و آشوریهای ساکن بین‌النهرین ثبت شده است. در کتاب قانون ابن سینا و نیز بوستان سعدی به آن پرداخته شده است و جالب اینکه بعضی‌ها، سمبل علم پزشکی (ماری که دور میله‌ای چوبی پیچ خورده است) و آرم بسیاری از سازمانها از جمله پرچم سازمان جهانی بهداشت (عکس بالا) را‌ به این بیماری و کرم گینه منسوب دانسته‌اند و من در یکی یادداشتهای اولیه این وبلاگ مفصل‌تر در این باره نوشته‌ام. منبع

فروردین ۱۱, ۱۳۸۶

امیدواری تازه برای ریشه‌کنی مالاریا

آنوفل ترانس‌ژنیکاول عید باستانی نوروز را تبریک می‌گویم و آرزوی سالی خوش و مبارک برای تمام هموطنان دارم. اما بعد، در همین اولین روز سال، خبری در سایت بی بی سی فارسی و پس از آن در همشهری آنلاین دیدم. آنچه در زیر آمده است نتیجه ادغام و پردازش خبرهای این دو سایت است: پژوهشگران آمریکایی با استفاده از مهندسی ژنتیک پشه‌های آنوفلی را تولید کرده‌اند که در برابر عفونت با انگل مالاریا مقاوم هستند و بعلاوه در مقایسه با آنوفل‌های طبیعی از شانس بیشتری برای زنده ماندن برخوردارند. به گزارش خبرگزاری رویترز، گروهی از دانشمندان در دانشگاه جان هاپکینز، یک ژن اضافی را وارد ژنوم گروهی از پشه‌ها کردند و دریافتند که این تغییر مانع از انتقال انگل پلاسمودیوم برگئی ـ یکی از انگل‌های عامل مالاریای جوندگان- در بین موش‌های آزمایشگاهی می‌شود. با این موفقیت، استراتژی کنترل بیماری مالاریا تحرک تازه ای پیدا می‌کند و این امیدواری پیدا می شود که تکثیر آنوفل ترانس‌ژنیک و رها سازی آن در طبیعت بتواند به ریشه‌کنی بیماری مالاریا در سطح جهان کمک کند. البته پژوهشگران هشدار می‌دهند که مطالعات آنها در مراحل اولیه است و ممکن است ده سال طول بکشد تا بتوان حشره جدید را وارد محیط زیست کرد. پژوهشگران در جریان مطالعات خود برای تعدادی مساوی از آنوفل‌های ترانس‌ژنیک و آنوفل‌های معمولی این امکان را فراهم آوردند که از موش های آلوده به انگل مالاریا تغدیه کنند. نتیجه آزمایش‌های آنان این بود که تعداد بیشتری از پشه‌هایی که در ژنشان دستکاری شده بود زنده ماندند. در حقیقت پس از ۹ نسل،۷۰ درصد پشه هایی که زنده مانده بودند از نوع پشه پرورشی بودند. آنها برای تشخیص افتراقی دو نوع پشه وشمارش آنها، ژن مربوط به پروتئین سبز شبرنگ را وارد بدن پشه های ترانس‌ژنیک کردند و در نتیجه چشمان این پشه ها درخشندگی سبزرنگی پیدا کردند (که در شکل مشخص است). هرسال قریب به ۳۰۰ میلیون نفر به مالاریا مبتلا می‌شوند و حدود یک میلیون نفر از مبتلایان جان خود را از دست می‌دهند. نزدیک به ۹۰ درصد مبتلایان به مالاریا در کشورهای آفریقای سیاه زندگی می‌کنند. در این کشورها هر سی ثانیه یک کودک مالاریایی تلف می‌شود.

نوشتن دیدگاه فروردین ۲, ۱۳۸۶

پیشرفت در درمان بیماری خواب و بمب گوگلی

۱- محققان اسراییلی موفق به شناسیایی مسیری بیوشمیایی در تریپانوزوم، عامل بیماری خواب، شده‌اند که سنتز mRNA را متوقف کرده و در نتیجه به مرگ انگل منجر می‌شود. مواجهه انگل با استرس فیزیولوژیک مثلاً pH پایین، می‌تواند این مسیر را فعال کند. در حال حاضر ۴ داروبرای درمان بیماری خواب استفاده می‌شود که توسط دو شرکت دارویی بزرگ، با نظارت سازمان جهانی بهداشت، بصورت رایگان در مناطق آندمیک بیماری توزیع می‌شود. این داروها که عبارتند از پنتامیدین، ملارسوپرول، افلورنیتین و سورامین از جمله سمی‌ترین داروهای موجود برای انسانها بوده و دارای عوارض جانبی متعددی هستند و سختی پذیرش آنها توسط بیماران مانعی در راه درمان بیماری است.
بیماری خواب یا تریپانوزومیازیس هم دامها و هم انسانها را گرفتار می‌کند و در نواحی جنوبی صحرای آفریقا به صورت آندمیک وجود دارد و تخمین زده می‌شود که بیش از ۷۰ هزار نفر از آن رنج می‌برند. این بیماری توسط تک‌یاختته‌ای به نام تریپانوزوم بروسه‌ای ایجاد می‌شود که منجر به آسیب سیستم لنفاوی و عصبی و سرانجام مرگ می‌شود. دکتر شولامیت میکائیلی محقق اصلی این طرح اعتقاد دارد اگر دارویی بتواند این مسیر کشف شده را خاموش کند؛ برای تمام انگلهای نزدیک به آن نیز موثر خواهد بود. این مسیر حیاتی احتمالاً در لیشمانیا، عامل بیماری‌های سالک و کالاآزار و تریپانوزوم کروزی، عامل بیماری شاگاس وجود دارد. برای اطلاع بیشتر به اینجا بروید.
۲- اخیراً در فضای وب فارسی، موجی بر علیه فیلم ۳۰۰ راه افتاده است که محل بحث و تامل است. همانند جریان تحریف نام خلیج فارس در نقشه موسسه نشنال جئوگرافی، این‌بار هم تلاش می‌شود که یک بمب گوگلی ساخته شود و باز مثل قبل، لگوماهی پیشقدم شده است و صفحه ویژه آن را تهیه کرده است. برای این که این بمب عمل کند باید سایتهای زیادی به آن لینک دهند. برای اطلاع بیشتر درباره موضوع به وبلاگهای لگوماهی، عصیان، یک پزشک و مولتی‌متر بروید. اما این‌هم لینک من:

۳۰۰ the movie

اسفند ۱۹, ۱۳۸۵

کاربرد کلروکین در درمان سندرم متابولیک

متن زیر ترجمه خبری است که مدتی قبل برای خبرنامه انجمن انگل‌شناسی آماده کردم و در آخرین شماره آن چاپ شده است. ذکر آن در اینجا هم شاید خالی از فایده نباشد.
کلروکین که برای دهها سال در درمان مالاریا بکار میرود ممکن است با مجموعه‌ای از عوامل خطر قلبی-عروقی موسوم به سندرم متابولیک مقابله کند. داروی کلروکین در دوزهای پایین توانسته‌است علایم سندرم متابولیک را در موشها و نیز در مطالعه کوچکی شامل نمونه‌های انسانی برطرف کند. این یافته را محققین در شماره نوامبر ژورنال متابولیسم سلول Cell Metabolism منتشر کرده‌اند.
دکتر کلی سمنکوویچ Clay Semenkovich نویسنده اصلی این مقاله و استاد دانشکده پزشکی دانشگاه واشنگتن می‌گوید که این یافته مثال خوبی در این مورد است که گاهی مطالعه یک بیمار نادر می‌تواند موجب فهم و بینش غیرمنتظره ما درباره مسایل بهداشتی دیگری شوند که انسانها زیادی را مبتلا کرده است.
در حدود یک جهارم افراد بزرگسال آمریکایی دچار سندرم متابولیک هستند؛ مجموعه‌ای از خطرات بهداشتی که شامل تجمع چربی در ناحیه شکم ( چاقی مرکزی!)، سطح پایین کلسترول خوب در خون، بالابودن فشار خون، تری‌گلیسیرید و قند خون می‌گردد. افرادی که دارای حداقل سه تای این علایم باشند، مبتلا به سندرم متابولیک شناخته می‌شوند. این شرایط قویاً با آترواسکلروزیس (atherosclerosis) یا تصلب شرایین همراه است و یک عامل خطر قوی برای ایجاد دیابت و مرگ زودرس ناشی از بیماری قلبی است.
(بیشتر…)

اسفند ۱۴, ۱۳۸۵

ژنوم تریکوموناس رمزگشایی شد

یک گروه تحقیقاتی شامل ۶۶ دانشمند از ۱۰ کشور جهان به رهبری جین کاولتون دانشیار دانشگاه نیویورک در مدت چهار سال توانستند ژنوم تریکوموناس واژینالیس را رمزگشایی کنند. انتظار می‌رود نتایج این تحقیق که در مجله ساینس Science منتشر شده است به تشخیص و درمان بیماری تریکومونیازیس به عنوان یکی از بیماریهای آمیزشی کمک کند. سازمان جهانی بهداشت می‌گوید که این بیماری هرساله ۱۷۰ میلیون نفر را در جهان گرفتار می‌کند و آن را یک معضل بهداشتی جهانی می‌داند که بخوبی تشخیص داده نمی‌شود. ژنوم این انگل حدود ۲۶ هزار ژن تایید شده دارد که تقریباً با ژنوم انسان برابری می‌کند. همچنین ممکن است که ۳۴ هزار ژن اضافی نیز وجود داشته باشد که در این صورت تعداد ژنهای آن به حدود ۶۰ هزار می‌رسد و در نتیجه دارای یکی از پرشمارترین ژنومها در میان تمام موجودات زنده خواهد بود. منبع

بهمن ۲۸, ۱۳۸۵

نقش عفونتهای انگلی در بهبودی بیماران ام.اس

در دهه‌های اخیر بیماریهای خودایمنی همچون مولتیپل اسکلروزیس(MS) افزایش قابل توجهی یافته‌اند و اعتقاد بر این است که فاکتورهای محیطی می‌توانند موجب این افزایش باشند. اخیراً نظریه‌ای مشابه با «فرضیه بهداشت» که محیط عاری از میکروبها را در افزایش آلرژی‌ها دخیل می‌داند، مطرح شده است که بر مبنای آن افت بیماریهای عفونی می تواند در افزایش بروز بیماریهای خود ایمنی دخالت داشته باشند. اولین مطالعه‌ای که به بررسی ارتباط میان عفونتهای انگلی روده‌ای که با ائوزینوفیلی همراه هستند و مولتیپل اسکلروزیس در انسان پرداخته است حاکی از آن است که چنین عفونتهایی به گونه‌ای بر پاسخ ایمنی اثر می‌گذارند و موجب تغییر سیر بیماری MS و کاهش چشمگیر در تعداد عودها و حملات بالینی این بیماری می‌شوند. برای اطلاع بیشتر از جزییات این تحقیق به منبع این خبر و یا خود مقاله رجوع کنید.ضمناً سایتها و خبرگزاری‌های فارسی از جمله ایرنا هم بخوبی این خبر را پوشش داده‌اند.

نوشتن دیدگاه بهمن ۲۱, ۱۳۸۵

داروی جدید ضد مالاریا

براساس مطالعه‌ای که مشترکاً توسط محققان فرانسوی، هلندی و ماداگاسکاری منتشر شده است ماده‌ای مشتق از پوسته درختی در ماداگاسکار می‌تواند بطور بالقوه برای درمان پیشگیرانهِ مالاریا مورد استفاده قرار گیرد. این ماده روی مراحل اولیه عفونت مالاریا در کبد موثر است. این دارو می‌تواند گسترش مقاومت دارویی انگل مالاریا که مانعی در موفقیت برنامه‌های کنترل بیماری است را تا حدی مهارکند.
آنها از پوستِ ریشهِ گیاهی با نام علمی Strychnopsis thouarsii که در جنگلهای بارانی ماداگاسکار وجود دارد ،‌ ماده‌ای به نام تازوپسین Tazopsine جداکرد‌ه‌اند. تازو Tazo به زبان محلی به معنی مالاریا است. این ماده ترکیب اصلی یک نوع چای سنتی محلی است که برای درمان مالاریا مصرف می‌شود. آنها دریافتند یکی از مشتقات این ملکول بنام ان- سیکلوپنتیل تازوپسین N-cyclopentyl-tazopsine که سمیت کمتری دارد در مدلهای حیوانی بر علیه انگلهای مالاریا در مراحل اولیهِ کبدی موثر است اما هنگامی که عفونت به گلبولهای خون برسد، تاثیر خود را از دست می‌دهد. افزایش موارد مالاریا بعد از دهه ۱۹۸۰ و کمبود داروهای متعارف موجب گشت که مردم برای مبارزه با این بیماری به بیش از ۲۰۰ داروی گیاهی روی بیاورند. این مساله علاقهِ دانشمندان را برانگیخت چرا که جداماندگی درازمدتِ ماداگاسکار از کشورهای همسایه، گنجینه‌ای غنی و منحصر به فرد از گیاهان و جانوران را در آنجا بوجود آورده است. منبع

نوشتن دیدگاه دی ۱۵, ۱۳۸۵

اطلاعیه

دوستان عزیز در وبلاگ «حشره‌شناسی پزشکی دانشگاه تهران» در کامنتی خوسته‌اند که اطلاعیه زیر را در اینجا اعلام کنم که امرشان اطاعت می‌شود. برای کسب اطلاع بیشتر به این آدرس رجوع شود.
اینجا دانلود کنید. از کلیه نظرات و پیشنهادات اساتید و دانشجویان محترم این رشته استقبال می‌‌گردد.

دی ۱۱, ۱۳۸۵


فید مطالب: مشترک شوید!

RSS

دسته‌بندی موضوعی

آرشیو ماهیانه

انجمن‌‌های علمی

پیوندها

سایت‌های تخصصی

اطلاعات